Stap 1: bepaal de definitie
Een eerste stap in het uitwerken van een antipestbeleid en een beleid tegen grensoverschrijdend gedrag is vastleggen wat de termen ‘pesten’ en ‘grensoverschrijdend gedrag’ betekenen. Doe dit samen met het hele schoolteam. Om tot deze definitie te komen, kan je bv. gebruik maken van volgende ondersteuning.
Ondersteunende materialen
- Grenswijs: Formuleer een definitie van grensoverschrijdend gedrag in je beleid met het grenswijs-systeem.
- Kies kleur tegen pesten: Wat is pesten?
- Grensoverschrijdend gedrag in het onderwijs
De gekozen definities zijn niet enkel van toepassing op de leerlingen, maar ook op het lerarenteam, de ouders en andere bezoekers van de school.
De definities worden ook voldoende ruim geformuleerd. Zo komen ‘pesten’ en ‘grensoverschrijdend gedrag’ niet alleen voor bij fysiek contact, maar ook tijdens online contact.
Stap 2: maak een beleid op twee niveaus
Het antipestbeleid en beleid tegen grensoverschrijdend gedrag werk je uit op 2 niveaus. Enerzijds een preventief niveau waarbij je nadenkt over hoe de school pesten en grensoverschrijdend gedrag kan voorkomen. Dit maakt deel uit van de brede basiszorg.
Anderzijds denk je op voorhand na over begeleidende maatregelen voor wanneer dit gedrag zich voordoet. Je bepaalt welke afspraken, procedures, aanpak en methodieken dan best worden ingezet. Dit situeert zich binnen de verhoogde zorg.
Brede basiszorg – preventieve maatregelen
Beleidsmatig kan je op dit niveau een aantal maatregelen nemen (Grenswijs, 2025):
- Een kader opmaken over hoe jullie op school samenleven, samen leren en spelen op een veilige en fijne manier.
- Minimumdoelen en leerplandoelen raadplegen en linken aan de doelen en acties die je stelt. (denk aan ‘Gezondheid’, ‘sociaal-relationele competentie’)
- Een visie uitwerken over hoe gepast om te gaan met elkaar, vriendschappen, relaties en seksualiteit, gewenst gedrag, richtinggevende waarden enz.
- Mogelijke risico’s detecteren, deze verder onderzoeken en een plan van aanpak uitwerken om hier een passend preventief antwoord op te bieden. Denk aan de speelplaats, de toiletten, kleedkamers, onbewaakte ruimtes binnen en buiten de schoolmuren, whatsapp-groepen, online platformen…
- De taakverdeling m.b.t. dit thema en de verschillende verantwoordelijkheden vastleggen.
- Kansen tot interne en externe professionalisering m.b.t. thema in kaart brengen.
- …
Daarnaast formuleert het Vlaams Netwerk Kies Kleur Tegen Pesten ook 10 bouwstenen die noodzakelijk zijn om een tot een goed antipestbeleid te komen.
- We werken aan een goede groepssfeer.
- We zijn duidelijk over pesten.
- We vertellen kinderen en jongeren waar ze terecht kunnen.
- We geven ouders een plaats.
- We praten over onze gevoelens en leren onze grenzen kennen.
- We houden het positief online.
- We brengen variatie in spel en les.
- We zoeken samen naar een oplossing.
- We praten met elkaar en luisteren naar elkaars mening.
- We geven elkaar complimenten.
Ondersteunende materialen
- Met de tool ‘wij pestvrij’ kan je aan de slag om de 10 bouwstenen verder vorm te geven met het schoolteam.
Verhoogde zorg – begeleidende maatregelen
Omdat de school effectief zou kunnen optreden in geval van pesten en grensoverschrijdend gedrag is het belangrijk om vooraf na te denken over welke stappen gevolgd moeten worden indien dit gedrag zich voordoet.
Belangrijke partners om in deze fase te betrekken zijn de ouders, het CLB en het schoolbestuur.
Bepaal ook wat de meest gewenste aanpak of methodiek kan zijn voor bepaalde situaties in jouw school.
Ondersteunende materialen
- Wegwijzers voor begeleiders om pesten aan te pakken (Vlaams Netwerk Kies Kleur Tegen Pesten)
- Een confronterende en niet-confronterende aanpak
- De No-Blame-methode
- Één-op-één-gesprek
- Herstelgesprek
- Een herstelcirkel of HERGO
- …
Schat ook de ernst van de situatie in met het oog op een passende aanpak.
Ondersteunende materialen
Het is ook wenselijk om de evolutie van pest- en grensoverschrijdend gedrag verder te monitoren op schoolniveau en niet enkel op casusniveau. Dit in functie van interne kwaliteitszorg.
Stap 3: Ga op zoek naar partners
Om een sterk antipestbeleid en beleid tegen grensoverschrijdend gedrag uit te werken, is samenwerking met partners zeer zinvol, dit zowel in de fase van de brede basiszorg (preventief) als binnen de verhoogde zorg (als het gedrag zich voordoet).
Mogelijke partners
- Lokale partners die rond dit thema werken (vb. time-out-organisaties, NAFT-trajecten…)
- CAW
- Vlaams Netwerk Kies Kleur Tegen Pesten
- Unia
- Çavaria
- Mediawijs
- Sensoa
- Partners m.b.t. radicalisering
- …
Stap 4: Communiceer over het beleidsplan
Stel tot slot je beleidsplan voor aan de betrokken partners:
- de leerlingen
- de ouders: via de ouderraad, het ouderplatform, een infoboekje van de school, de schoolwebsite, etc.
- het CLB
- de leersteuncentra
- het schoolbestuur
- flankerend onderwijs
Door hier samen over in gesprek te gaan, kom je tot een gedragen beleid en visie en spreken de verschillende partners dezelfde taal.
Ook interessant voor jou
Heb je een vraag?
