Harelbeke werkt succesvol met brugfiguren

7,3% van de kinderen in Vlaanderen groeit op in armoede. In Brussel is dat cijfer zelfs 23,3%. Dat laat zich ook voelen op school. Sommige lokale besturen zetten brugfiguren in om de armoede op de school te detecteren en aan te pakken. Brugfiguren brengen ouders, school, buurt en alle beleidsdomeinen van een lokaal bestuur dichter bij elkaar. Dat merken ze ook in Harelbeke.

Veel grote steden doen al langer inspanningen om kinderen in armoede te bereiken. Maar ook kleinere steden en gemeenten vinden de weg naar brugfiguren. Zij zijn een krachtig wapen tegen kinderarmoede en ongekwalificeerde uitstroom, en voor gelijke onderwijskansen, ouderbetrokkenheid, kleuterparticipatie en taalstimulering. Drie jaar geleden stelde Harelbeke een voltijdse brugfiguur aan. Nu zijn ze al met twee en samen vervullen ze de functie voor vier scholen. Brugfiguur Leen Devos en directeur van de Stedelijke Basisschool Centrum Valerie Provost vertellen hoe het bij hen in de praktijk verloopt.

Valerie Provost: ​“In Harelbeke is de brugfiguur niet meer weg te denken. Als school kom je met zoveel problematieken in contact die niet alleen door onderwijs opgelost worden. De brugfiguur ondersteunt bij kleine en grote zaken. Dat gaat van het meebrengen van knutselspullen naar de kleuterklas tot het oriënteren naar het secundair onderwijs. De vragen gaan vaak verder dan de schoolwerking. Er rijzen vragen over huisvesting, gezondheid en financiële ondersteuning.”

Hoe pakken jullie dit aan en hoe werkt dit?

Leen Devos: ​“Toegankelijkheid is belangrijk en daarom sta ik ook wekelijks aan de schoolpoort. Mensen die helemaal nieuw zijn in onze stad of samenleving, hebben veel vragen. Het begint vaak met praktische vragen zoals de invulling van schoolvakanties, maar zodra je het vertrouwen wint, kan je zoveel meer bereiken. Ook de samenwerking met de zorgcoördinatoren is belangrijk.”

Wat zijn de struikelblokken?

Valerie Provost: ​“De verdoken nood bij gezinnen is groot, ook op onze school. Je mag er niet van uitgaan dat wanneer je de noden niet ziet, ze er ook niet zijn.”

Leen Devos: ​“In eerste instantie zet ik in op mezelf en mijn rol kenbaar maken bij de gezinnen. Ik merk dat de term brugfiguur al goed gekend is bij het schoolteam, maar niet altijd bij de gezinnen. Het vergt enige tijd om mijn functie en wat ik voor de gezinnen kan betekenen duidelijk te maken, zeker aan anderstaligen. Een sterkte van een brugfiguur is de neutrale positie tussen gezin, school en dienstverlening. Ik leg linken, breng partijen samen en ondersteun hierin het gezin.”

Hoe verloopt de samenwerking tussen welzijn en onderwijs in jullie gemeente?

Leen Devos: ​“Het structureel overleg met de zorgcoördinatoren is waardevol. Wekelijks bekijken we samen waar er noden zijn bij de gezinnen en waar ik als brugfiguur een rol kan spelen. Het is niet evident om als ouder over alles op de hoogte te zijn, bijvoorbeeld over de mogelijkheden van OKAN-onderwijs of het vrijetijdsaanbod van de stad. Als brugfiguur zorgen we voor een snelle toeleiding naar het aanbod dat hier aanwezig is.”

Wat maakt een brugfiguur zo waardevol?

Leen Devos: ​“De ouders zelf zijn onze beste ambassadeurs. Vaak vertellen zij tegen andere ouders over de hulp die we kunnen geven. De vragen zijn echt heel breed. Ik gaf al meterstanden door, maar net zo goed help ik met financiële zaken. Bosklassen zijn bijvoorbeeld niet gemakkelijk te begrijpen als je onze schoolcultuur niet kent. Je moet mensen daarover informeren. Daarnaast kan ik ook signalen geven aan het beleid als ik zaken hoor en voel aan de schoolpoort.”

Valerie Provost: ​“Het vrijetijdsaanbod in Harelbeke is groot: jeugdverenigingen, sport, de academie … Dat biedt extra kansen aan kinderen. Als je deze kansen al mist, dan is dat nefast voor de ontwikkeling. De brugfiguur kan de ouders hierover informeren in klare taal en in een persoonlijk gesprek. Digitale communicatie is niet voor iedereen even toegankelijk. Leen zorgt vaak voor het laatste zetje om ouders te overtuigen van het belang.”

Hoe zie je de brugfiguren in de toekomst?

Valerie Provost: ​“Ik hoop dat ons lokaal bestuur blijft investeren in brugfiguren. Leen zou eigenlijk nog vaker op school mogen zijn. Extra middelen en tijd zijn belangrijk. Zonder brugfiguren blijft onze werking eerder reactief, terwijl wij samen met de brugfiguur preventief kunnen werken. Samen maken we van een plus en een plus een maal.”

Leen Devos: ​“De goede samenwerking tussen de school en de brugfiguren is bepalend voor het succes. In Harelbeke slagen we daarin. De brugfiguurwerking zou standaard ingebouwd moeten zijn in elke school waar er noden zijn. Het doel blijft om kinderen en hun ouders sterker te maken voor de toekomst en hun kansen te maximaliseren zodat ze zelf de weg vinden in de maatschappij.”

Het getuigenis uit Harelbeke toont aan dat de brugfiguren de werking van de school versterken, wat de ontwikkeling van kinderen bevordert. OVSG neemt dit dan ook op in het Memorandum 2024 voor de nieuwe Vlaamse regering. We vragen dat brugfiguren structureel verankerd worden in scholen en academies. De middelen hiervoor mogen niet langer uitsluitend van de lokale besturen komen. Het doel is om (kinder-)armoede effectief aan te pakken en zo de beste onderwijskansen te bieden aan elk kind.