Scholengemeenschap, scholengemeenschapsinstelling en interlokale onderwijsvereniging

Samenwerken in scholengemeenschappen (SG)

Op 1 september 2026 begint een nieuwe zesjarige cyclus voor scholengemeenschappen. Vanaf deze datum kunnen nieuwe scholengemeenschappen worden gevormd en bestaande scholengemeenschappen worden verlengd of gewijzigd. Een wijziging kan zowel een toetreding als een uitstap inhouden, al dan niet gelijktijdig. Ook een inhoudelijke wijziging van de afspraken is mogelijk.

Een scholengemeenschap wordt opgericht:

• bij beslissing als de scholengemeenschap wordt gevormd door scholen van hetzelfde schoolbestuur;
• bij overeenkomst als de scholengemeenschap wordt gevormd door scholen van verschillende schoolbesturen.

De beslissing of de overeenkomst regelt de organisatie en de werking van de scholengemeenschap en bevat de afspraken tussen de scholen.

Mogelijke Scenario’s

Vorming van een nieuwe scholengemeenschap:

• Met scholen die nog niet eerder tot een scholengemeenschap behoorden.
• Met scholen die eerder wel deel uitmaakten van een scholengemeenschap maar daaruit zijn gestapt.
• Een combinatie van bovenstaande opties.

Wijziging van de samenstelling van een bestaande scholengemeenschap:

• Eén of meerdere scholen stappen uit.
• Eén of meerdere scholen treden toe.
• Een combinatie van bovenstaande opties.

Wijziging van de afspraken van een bestaande scholengemeenschap (samenstelling wijzigt niet)

• Het schoolbestuur wijzigt de beslissing met afspraken tussen zijn scholen.
• Betrokken schoolbesturen wijzigen de bestaande overeenkomst met afspraken tussen hen.

Wijziging van de samenstelling van een bestaande scholengemeenschap en de afspraken:

• Zie ook punt 2 en 3.

Verlenging van rechtswege:

• De scholengemeenschap wordt automatisch verlengd voor de nieuwe periode als de samenstelling niet wijzigt en de scholengemeenschap nog voldoet aan de criteria.
• Geen verlenging van rechtswege:
  • Bij enige wijziging in samenstelling (toetreding, uitstap, stopzetting/niet-verlenging, al dan niet in onderling overleg) of afspraken (inhoudelijke wijziging beslissing/​overeenkomst, zie ook punt 3).
  • In het basisonderwijs moet een schoolbestuur vóór 1 maart 2026 aan de andere deelnemers melden dat het de overeenkomst niet wil verlengen.
  • Als de scholengemeenschap niet meer voldoet aan de criteria om scholengemeenschappen te vormen.

Besluitvorming

• Elke vorming of wijziging veronderstelt een formele beslissing van het betrokken schoolbestuur. Enkel een verlenging van rechtswege veronderstelt geen formele beslissing.
• Elk schoolbestuur beslist respectievelijk over:
  • De toetreding of uitstap van zijn scholen.
  • Wijzigingen aan de afspraken van de scholengemeenschap gevormd met de eigen scholen (beslissing).
  • Wijzigingen aan de afspraken van de scholengemeenschap gevormd met meerdere schoolbesturen (overeenkomst).
• Elke beslissing over een scholengemeenschap met meerdere schoolbesturen vereist voorafgaand overleg in de schoolraad.
• Elke beslissing vereist voorafgaand overleg in het Hoog Overlegcomité (HOC).

Communicatie

• Elke beslissing of overeenkomst betreffende de vorming of wijziging van een scholengemeenschap moet vóór 1 april 2026 aan de betrokken personeelsleden en aan AGODI worden meegedeeld. Dit geldt ook voor verlengingen van rechtswege.

Samenwerking van Lokale Besturen

• Lokale besturen kunnen kiezen voor een samenwerkingsverband met of zonder rechtspersoonlijkheid:
  • Met rechtspersoonlijkheid: Interlokale Onderwijsvereniging (ILOV).
  • Zonder rechtspersoonlijkheid: Interlokale Vereniging (Vlaams Gewest) of Overeenkomst (Brussels Hoofdstedelijk Gewest).

Scholengemeenschapsinstellingen (SGI)

Deze rechtspersoon heeft als enige functie de personeelsleden die voor de scholengemeenschap werken te benoemen. Het is goed dat personeelsleden die werken ter ondersteuning van de scholengemeenschap de mogelijkheid krijgen om bovenschools te worden benoemd. Een dubbele grendel verhindert dat er te veel wordt benoemd, niet meer dan 10 % van de globale samengelegde puntenenveloppe mag en gebaseerd op de situatie van 1/09/2020.

Voor de lokale besturen komt dat neer op de oprichting van een ILOV, enkel en alleen om te kunnen benoemen. De ILOV krijgt geen verdere bevoegdheid, wat toch enigszins haaks staat op het streven van de Vlaamse Regering naar vermindering van bestuurlijke versnippering. Als de decreetgever een rechtspersoon creëert, dan moet die veel ruimere bevoegdheid krijgen dan enkel een zeer beperkte benoemingsbevoegdheid. OVSG vraagt dan ook om die constructie te verruimen.

Bij netoverschrijdende scholengemeenschappen moeten er zoveel scholengemeenschapsinstellingen worden opgericht als er deelnemers van verschillende netten zijn wat de oprichting van nog meer rechtspersonen vergt.

Interlokale onderwijsvereniging (ILOV)

Een ILOV is een samenwerkingsverband met rechtspersoonlijkheid tussen lokale besturen om gezamenlijke onderwijsdoelstellingen te realiseren