In webinars en op infosessies krijgen we vragen over het pakket BASISkompas en over hoe je ermee werkt. Een selectie van veelgestelde vragen en antwoorden vind je hier.
Wanneer is BASISkompas beschikbaar? Kunnen we iets inkijken?
Wat omvat het BASISkompas?
In het BASISkompas zijn de minimumdoelen en de doelen van Leer Lokaal vertaald naar een kennisrijk curriculum. Om dit kennisrijk curriculum concreet te maken voorzien we bij de 12 thema’s (6 voor het A-jaar en 6 voor het B-jaar) 3000 lesfiches ter inspiratie, kennisboekjes voor de leerlingen, digitale en fysieke materialen voor de kennismuur en een digitale en fysieke tijdlijn.
Welke leergebieden zitten erin?
De school kiest zelf een pakket dat minder of meer uitgebreid is.
Niet of of nauwelijks in BASISkompas: wiskunde, Frans, motorische competenties, taalsystemen, spelling, klankonderwijs en technisch lezen.
Waarom: vragen een cursorische aanpak
Hoe verloopt de opbouw in thema’s?
We werken in twee jaren: een A- en een B-jaar.
Elk jaar telt 6 thema’s, goed voor 37 weken les. Er is dus nog witruimte.
De hele school (vanaf kleuters tot derde graad) werkt simultaan aan dat thema.
Link met Leer Lokaal?
Kan ik BASISkompas gebruiken in het kleuteronderwijs?
Het BASISkompas sluit aan bij het thematiserend werken in de kleuterschool.
Uit de proeftrajecten blijkt dat zes weken voor 1 thema ook haalbaar is met kleuters. Daarnaast blijft er ruimte in de planning om bv. Sinterklaas een plek te geven.
Er zijn lessuggesties en differentiatievoorstellen op maat van kleuters.
Omdat de hele basisschool op hetzelfde moment aan een thema werkt, worden ook de kleuters hierbij betrokken. Een zachte overgang wordt dus vergemakkelijkt.
Hoe worden scholen begeleid bij de implementatie?
OVSG organiseert thematrajecten, functietrajecten en webinars die het hele team begeleiden bij de implementatie
Kijk op www.ovsg.be/professionalisering voor recent aanbod.
Kunnen we BASISkompas combineren met een methode of eigen materiaal?
Krijgen alle klassen binnen een graad hetzelfde aanbod, ook in de kleuterschool, en waar zit de differentiatie?
Alle leerlingen binnen een graad werken met dezelfde lessuggesties en aan dezelfde doelen. Er is dus geen afzonderlijke versie voor bijvoorbeeld het vijfde en het zesde leerjaar. Door de afwisseling tussen een A- en een B-jaar krijgen leerlingen tijdens hun twee jaren binnen de graad verschillende thema’s en inhouden aangeboden. Differentiatie gebeurt niet op basis van het leerjaar, maar op leerlingniveau. Bij de lessuggesties worden mogelijkheden voor ondersteuning en verdieping aangeboden, afhankelijk van de noden van de leerlingen.
Welke woorden moeten leerlingen kennen en wat doe je met de grote hoeveelheid woorden?
De woordenlijsten zijn geen wekelijkse afvinklijsten. Kenniswoorden vormen de kernwoordenschat van het thema: de leerkracht brengt ze doelgericht aan, laat ze geregeld terugkomen en creëert kansen om ze te begrijpen en te gebruiken. Basiswoorden kunnen extra ondersteuning vragen, maar je hoeft niet eerst alle ontbrekende basiswoordenschat weg te werken. Bij kleuters gaat het om na te streven doelen: de kenniswoorden zijn niet vrijblijvend, maar niet elke kleuter moet elk kenniswoord individueel beheersen. Rijke woorden en rijke inhoud bied je aan alle leerlingen aan; differentieer in ondersteuning, niet in aanbod.
Hoe evalueer je wat leerlingen in BASISkompas leren en is er ondersteuning voor evalueren en rapporteren?
Op dit moment is er nog een evaluatieinstrument voorzien binnen BASISkompas, maar het is wel de bedoeling dit verder te ontwikkelen.
Hoe verdeel je rollen en ontwerptaken, ook in een kleine school of met een klein team?
Ook een klein team kan met de verschillende rollen werken: rollen zijn taken en hoeven niet door afzonderlijke personen te worden opgenomen. De leerkracht bereidt lessen voor, voert ze uit en brengt ervaringen terug naar het team. Het leerteam verkent samen de lessuggesties, maakt didactische keuzes, verdeelt het voorbereidingswerk en wisselt ontwikkeld materiaal uit. Het leidend team bewaakt de schoolbrede afspraken, planning en voortgang. In een kleine school kan één persoon verschillende rollen combineren.
Kan je een webinar herbekijken, of de presentatie ervan krijgen?
Na de eerste uitzending blijft een webinar veertien dagen beschikbaar om te herbekijken. Daarna kan je opnieuw inschrijven voor een heruitzending; de actuele data vind je in het nascholingsaanbod van OVSG. De presentatie zelf wordt niet afzonderlijk verspreid. De inhoud van de webinars vind je terug in het IMPLEMENTATIEkompas, het WERKkompas en het ACHTERGRONDkompas (uitgeverij Politeia).
Ik merk een fout of onjuistheid in het materiaal. Waar kan ik die melden?
Alle publicaties kregen verschillende correctierondes, maar er kan altijd een foutje ingeslopen zijn. Je helpt ons door dat te melden. Mail naar basiskompas@ovsg.be en vermeld zo concreet mogelijk het thema, de graad, het blok en de plaats waar de fout voorkomt. Voeg indien mogelijk een foto of schermafbeelding toe.
Welke leergebieden en doelen dekt BASISkompas af en wat blijft de verantwoordelijkheid van de school?
BASISkompas werkt aan de minimumdoelen en de doelen van Leer Lokaal, maar vervangt niet het volledige curriculum. Voor Wereldwijs worden alle doelen minstens één keer aangeboden binnen de tweejarige cyclus. De doelen van Nederlands binnen Woordrijk en van Kunst en Cultuur binnen Kunstkracht komen bijna allemaal in beide schooljaren aan bod. Voor de jongste kleuters worden alle doelen voor die leeftijdsgroep binnen één schooljaar aangeboden. Wiskunde, Frans, spelling, klankonderwijs, technisch lezen en lichamelijke opvoeding maken geen deel uit van BASISkompas en moeten via een ander aanbod worden gerealiseerd.
Komen de handleidingen en themamappen digitaal beschikbaar, zodat meerdere leerkrachten tegelijk kunnen voorbereiden?
Op dit moment zijn er geen plannen om de handleidingen en themamappen van BASISkompas digitaal beschikbaar te maken. De materialen worden aangeboden in gedrukte vorm via uitgeverij Politeia. De digitale leerpaden PlanBasis staan gratis online op de website van OVSG.
Wanneer en hoe worden de rijke teksten digitaal beschikbaar. Waarom leidt een link of QR-code soms nog nergens naartoe?
De rijke teksten die expliciet in de lessuggesties worden gebruikt, zullen digitaal beschikbaar worden via rijketeksten.org. De teksten zijn al gedigitaliseerd, maar de ontsluiting via rijketeksten.org heeft vertraging opgelopen. Een bevestigde publicatiedatum is er momenteel niet. In de materiaallijst bij de lessuggestie staan telkens de titel, auteur en benodigde pagina’s vermeld, zodat de tekst via het bronboek kan worden opgezocht.
Wat hoort er op de kennismuur en komen er kant-en-klare woordkaarten?
De kennismuur groeit tijdens het thema mee met de klas. Er komen kernbegrippen met beeldmateriaal, prenten uit het illustratiepakket, schema’s, voorbeelden en geselecteerd leerlingenwerk op. De leerkracht vult de inhoudelijke ankers samen met de leerlingen doelgericht aan. Er komt geen vaste set woordkaarten, omdat de selectie van woorden mee afhangt van de klas en de context. Bewaar na afloop het ontwikkelde materiaal, zodat het bij een volgende cyclus opnieuw kan worden gebruikt en verfijnd.
Wat komt er in het kennisschrift en hoe leer je leerlingen ermee werken?
Het kennisschrift is gewoon schrift dat je in de winkel kunt kopen. Voor het lager onderwijs is het een persoonlijke denkruimte, geen overschrijfschrift. Leerlingen verwerken er kennis in eigen woorden, tekeningen of schema’s en leggen verbanden tussen wat ze leren. Noteren wordt expliciet aangeleerd: eerst doet de leerkracht voor en denkt hardop, daarna oefent de klas samen en pas geleidelijk werken leerlingen zelfstandiger. Begin klein en laat het kennisschrift een andere verwerkingstaak vervangen. Beoordeel vooral het denkwerk en de inhoud, niet de netheid of hoeveelheid tekst.
Hoe maken kinderen hun denken zichtbaar als schrijven nog niet of moeilijk lukt, bij kleuters en in de eerste graad?
Houd het kennisdoel gelijk, maar verlaag waar nodig de talige of motorische drempel om het antwoord te tonen. Leerlingen kunnen hun denken zichtbaar maken met een mondeling antwoord, een tekening met bijschrift, losse begrippen, een startzin of een deels ingevuld schema. In de eerste graad is dat een gewone aanpak. Bij kleuters gebruik je geen kennisschrift, maar kun je dezelfde ondersteuningsvormen inzetten. Ondertussen blijf je doelgericht werken aan taal en schrijven.
Kunnen we lessen uit verschillende BASISkompas-thema’s gebruiken binnen schooleigen thema’s of BASISkompas combineren met een methode?
Het is niet de bedoeling om losse lessen uit BASISkompas te selecteren en die in een zelf ontwikkeld thema of een andere methode in te passen. De lessen binnen een thema bouwen inhoudelijk op elkaar voort. Leerkrachten kunnen wel eigen materiaal of materiaal uit andere methodes toevoegen wanneer dat een lessuggestie versterkt of vervangt, zolang de blokdoelen en de samenhang van het thema behouden blijven. BASISkompas kan in verschillende mate worden gebruikt, maar binnen de gekozen domeinen blijft het altijd het vertrekpunt.
Hoe verloopt de opbouw in thema’s over de school heen?
De hele school werkt gelijktijdig aan hetzelfde thema, van de jongste kleuters tot en met de derde graad. Er zijn twee reeksen van zes thema’s: het ene schooljaar werkt het hele team aan de zes A-thema’s, het jaar daarop aan de zes B-thema’s. Zo doorloopt elke leerling binnen een graad beide reeksen. Zes thema’s van zes weken vullen 36 lesweken; de overige weken zijn open weken voor onder meer herhaling, verdieping, toonmomenten, projecten of voorbereiding.
Welk digitaal materiaal is er, en hoe krijg je er toegang toe?
De gratis digitale leerpaden PlanBASIS op de website van OVSG bevatten links naar leerplandoelen, rijke teksten en rijke bronnen: Startpagina | leerpaden
DIGIkompas is het betalende platform van Politeia met de digitale kennismuren en de digitale tijdlijn. Voor toegang tot DIGIkompas koopt de school een licentie bij Politeia; de leerpaden alleen geven daar geen toegang toe.
Mail naar basiskompas@ovsg.be.