Gemeenteschool overdragen is niet besparen, maar verarmen
Gemeenten en steden stellen momenteel hun begroting voor de komende jaren op. Daarbij moeten ze vaak moeilijke financiële keuzes maken. Het GO! maakt daar handig gebruik van met een voorstel om gemeentescholen over te nemen. Wie hierop ingaat, keert van een kale reis thuis.
Op het eerste zicht lijkt het een eenvoudige besparing. Zonder eigen onderwijs moet je immers geen leerkrachten of schoolgebouwen betalen? Dit klopt gewoonweg niet. Onderwijs is het meest gesubsidieerde beleidsdomein van een lokaal bestuur. De Vlaamse overheid betaalt de lonen van de personeelsleden, de federale overheid de pensioenen. Daarbovenop komen ruime werkingsmiddelen per leerling, tot maximaal 1379 euro in het basisonderwijs. In het secundair en buitengewoon onderwijs ligt dit bedrag nog hoger.
Voor een schoolgebouw krijgt de gemeente eveneens subsidies, die oplopen tot 70% in het basisonderwijs. En dat gebouw kan het bestuur vervolgens gebruiken voor verschillende functies, zoals de academie, de kinderopvang, de bibliotheek en het verenigingsleven. Als gemeente heb je dus vastgoed in handen, mee betaald door de Vlaamse overheid, dat je kan gebruiken om beleid te voeren, ook voor andere beleidsdomeinen. Draag je de school over, dan vervalt dat voordeel. Het is alsof je je huis zou verkopen om het vervolgens zelf opnieuw duurder te huren.
Geld naar de klas, niet naar structuren
De werkingsmiddelen die een gemeenteschool krijgt, gaan rechtstreeks naar leerlingen en leerkrachten. In het GO! is dat anders: daar gaat tot 20 % naar de centrale structuren. Bovendien overschat het GO! zijn schaalvoordelen. Ook gemeentelijke scholen werken samen in scholengemeenschappen én ze kunnen rekenen op de ondersteuning van OVSG, tegen een ledenbijdrage van slechts 1%. Onderwijs afstoten is dus geen efficiëntiewinst of besparing, maar een verarming voor zowel de gemeente als de leerlingen die er schoollopen.
Wie ooit geprobeerd heeft een gemeenteschool over te dragen, weet bovendien wat dan loskomt. Ouders, leerkrachten en leerlingen tonen zich bijzonder loyaal. De lokale verontwaardiging en het protest bewijzen dat gemeentelijk onderwijs diep verankerd zit in de gemeenschap. Elke gemeenteschool is een verlengstuk van de gemeentelijke dienstverlening. De drempel naar het gemeentehuis, de bibliotheek, sociale dienst of de sporthal wordt kleiner. Leerkrachten en leerlingen zijn trouwe ambassadeurs van hun gemeente.
Kwaliteit is prioriteit
Het onderwijs telt voldoende uitdagingen. Het lerarentekort is nog lang niet opgelost, en via een nieuw kennisrijk curriculum zijn we volop aan een inclusiever en kwaliteitsvol onderwijs aan het werken. Met de OVSG-toets in het zesde leerjaar, een instrument dat trouwens ook door GO!-scholen wordt gebruikt, houden we de vinger aan de pols. Onze begeleiders analyseren samen met onze scholen en besturen de resultaten, en stellen samen een actieplan op. Dat is onze prioriteit bij OVSG, niet het kunstmatig opkrikken van leerlingenaantallen door scholen te kopen. Laten we energie steken in het ondersteunen van onze leden bij de uitdagingen waar ze een antwoord op moeten bieden. Want leerkrachten, ouders en kinderen verdienen beter dan een strijd voor marktaandeel ten koste van onderwijskwaliteit.
Walentina Cools
Algemeen directeur OVSG
(Sommige stukken uit dit opiniestuk werden geciteerd door De Morgen, 18 december 2025)