Offensief Nederlands trekt ten strijde in Vorst
Dankzij Offensief Nederlands komen scholen met meer dan 50 procent anderstalige leerlingen in aanmerking voor extra werkingsbudget. GBS De Puzzel in Vorst is een van de scholen die aanklopte bij OVSG voor extra ondersteuning. Daaruit volgde een plan van aanpak tot op de klasvloer.
Het Nederlandstalig onderwijs in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest staat in de kijker. Het is voer voor debat en zelfs inspiratie voor televisieprogramma’s. Armoede, meertaligheid en het lerarentekort maken dat het voor onze Brusselse scholen stevig labeur is om elke dag weer in te zetten op kwaliteitsvol onderwijs. Het beleid erkent deze realiteit, en wil er iets aan doen. Sinds schooljaar 2023-2024 komen scholen met meer dan 50 procent anderstalige leerlingen in aanmerking voor extra werkingsbudget. Ze kunnen deze middelen volgens de eigen noden inzetten. OVSG ondersteunt hen door het taalbeleid strategisch en onderwijskundig te versterken. Het lerarenteam kan zich professionaliseren in effectieve didactiek Nederlands.
Binnen de pedagogische begeleiding van OVSG ontstond het team Offensief Nederlands. Dit team van drie pedagogisch begeleiders met Karen Dehaen als coördinator, ondersteunt scholen gedurende één jaar. De eerste trajecten werden opgestart in 2023-2024. Wie een vervolgaanvraag indiende, kon ook dit jaar opnieuw kiezen voor deze begeleiding. Elke school wordt op maat begeleid. De begeleiders vertrekken daarbij vanuit de prioriteit die de school kiest, met als doel het versterken van de Nederlandse taalcompetenties bij leerlingen voor wie dit moeilijk loopt.
Plan van aanpak tot klasvloer
GBS De Puzzel in Vorst ligt op een kilometer van het station Brussel-Zuid en is een echte buurtschool met een divers, kansarm en meertalig publiek. Leraren treinen dagelijks vanuit overal in Vlaanderen, van Blankenberge tot Diest, naar deze school. Roel Lefevre is directeur en puzzelt elke dag om van De Puzzel een plek te maken waar sterk onderwijs op de kaart gezet wordt. En dat lukt, want in november kreeg de school een positief doorlichtingsverslag.
Na het intakegesprek stelden de directeur en de pedagogisch begeleider samen een plan van aanpak op. De eerste focus ligt op het leesonderwijs. De beginsituatie werd in kaart gebracht via gerichte observaties van leesmomenten: van vrij lezen tot een les technisch en begrijpend lezen. Daaruit volgde een plan van aanpak tot op de klasvloer. Een eerste stap is het installeren van een routine bij het vrij leesmoment. Hoe krijg je kinderen écht aan het lezen? Welk boekenaanbod ontbreekt in de klasbib? Hoe vind je rijke teksten die aansluiten bij een thema? Hoe kun je de leesevolutie in kaart brengen en wat doe je als kinderen stagneren in hun leesontwikkeling? Hoe motiveer je nieuwkomers in hun eerste leessprongen in het Nederlands? Hoe motiveer je ouders om ook thuis lezen een plek te geven?
Ondersteund vrij lezen
Om heel het team mee te krijgen, organiseerde de school samen met de begeleider een lunchvergadering waarop de leerkrachten werden ondergedompeld in een beleefmoment ondersteund vrij lezen. Zo ontdekten ze zélf wat nodig is om tot een leesflow te komen, welke boeken uit de eigen klasbib wel of niet motiveren en wat het belang is van praten over boeken. Dit beleefmoment gaf leraren zin om aan de slag te gaan én het haalde haarfijn enkele prioriteiten naar boven, zoals het uitbreiden van de boekenkasten.
Om alle collega’s samen dezelfde kennis mee te geven, koos de begeleider ervoor om mini-webinars op te nemen over specifieke thema’s: een brokje Taaloffensief. Een eerste webinar zoomde in op het belang van een gevarieerde, diverse en meertalige boekenkast met voorbeelden en valkuilen. Op de twee volgende begeleidingsmomenten ging de begeleider samen met alle klasleerkrachten aan de slag om de kennis uit het webinar toe te passen op de eigen klaspraktijk. Oude vergeelde boeken vlogen weg, boekenhoeken werden geïnstalleerd en lijstjes van ontbrekende tekstsoorten werden vertaald naar verlanglijstjes bij de bib en de boekhandel. De eerste stappen zijn gezet en de goesting om van hieruit verder te groeien is aanwezig.
Ondertussen bekeken alle leerkrachten ook een tweede webinar. De leesroutine wordt de volgende weken verder uitgebouwd met een voorleesmoment, een gericht leesdoel en een boekenbabbel. Dit offensief is alvast een duidelijke meerwaarde om het Nederlands van deze Brusselse ketjes te versterken.
In gesprek met Roel Lefevre, directeur van De Puzzel
Jullie kozen ervoor om het budget Taaloffensief te investeren in een pedagogisch begeleider uit het team Offensief Nederlands van OVSG.
“Klopt, we vinden het belangrijk om expertise binnen te halen in het team. Sarah, onze begeleider Taaloffensief, heeft die expertise en ze brengt een ongelooflijke passie voor taal mee. Je voelt dat ze het team hier echt in kan meenemen. Doordat Sarah ook in contact staat met onze adviseur, Liv Camps, wordt er zeer complementair gewerkt. We merken waar er lacunes zijn. Onzekerheden worden ondersteund en dingen waarin we uitblinken worden extra benoemd. We worden versterkt in ons onderwijs, van het beleid tot op de klasvloer.”
Welke bezorgdheden wil jij als directeur meegeven aan de beleidsmakers?
“Ik zou ze willen vragen om een brede kijk op onderwijs aan te houden. Onderwijs is meer dan enkel kennisoverdracht. Het is een fundament voor gelijke kansen, sociale cohesie en het welzijn van onze kinderen en jongeren. Om dit te kunnen realiseren heb ik als directeur gemotiveerde leraren nodig die tijd en ruimte krijgen om te groeien. Dat is het schone aan de middelen Taaloffensief. Ik krijg expertise binnen, mijn leraren worden geprofessionaliseerd én meteen ook begeleid. Dit is duurzaam versterken!”