Problemen met inloggen?
Stuur een mailtje naar communicatie@ovsg.be
(Vermeld duidelijk over welk platform het gaat.)

 

Lezen leer je door véél te lezen

donderdag 5 september 2013

Het technisch lezen van kinderen in het eerste, tweede en derde leerjaar gaat erop achteruit. Dat blijkt uit de cijfers die het VCLB bekendmaakt. De test meet hoe snel kinderen woorden kunnen lezen en vertelt dus niets over het leesbegrip, begrijpen wat je leest. En dat is toch het doel van lezen. Moeten we ons dan geen zorgen maken?

De pedagogische begeleidingsdienst van OVSG voerde vorig schooljaar onderzoek uit over lezen in het basisonderwijs. De belangrijkste onderzoeksvragen gingen over de leesmotivatie van de leerlingen, de kennis van de leraren over wat (niet) werkt bij leren lezen en het leesbegrip van de zesdeklassers zoals dat blijkt uit de resultaten op de OVSG-toets voor het zesde leerjaar basisonderwijs.

Wat leerden we uit het onderzoek? 70 % van de zesdeklassers geeft aan plezier te beleven in lezen. De leerlingen behalen gemiddeld 75,5% op de OVSG-toets voor (begrijpend) lezen op het einde van het zesde leerjaar. Twee derde van de leraren is goed op de hoogte van de inzichten uit de onderzoeksliteratuur over ‘wat helpt om vloeiend lezen van leerlingen te bevorderen’. Iets minder dan de helft van de leraren is op de hoogte van actuele onderzoeksliteratuur over ‘wat werkt niet om vloeiend lezen van leerlingen te bevorderen’. Dat betekent niet dat ze het verkeerd aanpakken, maar misschien kan hun leesonderwijs wel effectiever worden.

Daarnaast voerden we een kleinschalig onderzoek waarbij we goede praktijkvoorbeelden van leesonderwijs in scholen onderzochten. Hoe pakken deze scholen het dan aan? De leerlingen gaan frequent op bezoek naar de gemeentelijke of stedelijke bibliotheek. De school werkt nauw samen met de bibliotheek. De leerlingen kiezen autonoom de teksten die ze willen lezen. Alle leraren van zo’n school geven aan zelf graag te lezen voor hun plezier. Deze scholen roosteren ook voldoende tijd in om te leren lezen. Daarnaast stelden we vast dat er een groot verschil is tussen de verschillende klassen in de tijd die effectief aan lezen besteed wordt. Sommige klassen vullen bv. werkblaadjes in of ze spreken over lezen, maar lezen niet echt.

Deze laatste vaststelling is een mogelijke verklaring voor de neerwaartse resultaten op de VCLB-toetsen. De vraag ‘hoeveel lezen de leerlingen tijdens de leesles?’ is daarbij belangrijk. Uit observaties (met de chronometer) blijkt dat in veel klassen ongeveer 1/3 van de tijd effectief gelezen wordt. Dat is bijzonder weinig en minder dan de leraren denken. 2/3 van de tijd wordt gevuld met organisatie, werkbladen invullen, spreken over lezen. Maar daarvan leer je niet (vloeiend) lezen! Lezen leer je door het veel te doen.

Tot slot wijzen we graag op het pilootproject waarin enkele gemeentelijke basisscholen in Vlaanderen gestapt zijn. Dit project LIST (Lezen is weer top) is uitgewerkt in de Hogeschool Utrecht (Thoni Houtveen, Anneke Smits en Saskia Brokamp) op basis van inzichten uit de onderzoeksliteratuur. De deelnemende scholen plannen elke dag een half uur lezen; de leerlingen gaan dan echt lezen in boeken die ze zelf gekozen hebben. Een half uur lang volle concentratie, alle kinderen verdiept in een boek, het is niet evident in een klas en toch gebeurt het. Het doel is dat de leerlingen 25 boeken per schooljaar lezen tijdens de les en dat ze daarover op een motiverende manier met hun medeleerlingen in gesprek kunnen gaan. De effecten van deze aanpak zijn groot. Het vloeiend lezen van de leerlingen gaat er erg op vooruit, er is een grote leesmotivatie, ook bij kinderen die vroeger niet zo graag lazen, en de kinderen leren al lezend een stukje wereld kennen.

Een mooi voorbeeld van deze manier van werken zien we o.a. in de Wereldschool in Antwerpen.

De pedagogische begeleidingsdienst basisonderwijs van OVSG verwerkt de inzichten uit recent onderzoek en uit de praktijkervaringen in de LIST-scholen in een publicatie. Zo willen we scholen helpen om op basis van actuele leesdidactiek hun leesonderwijs aan te pakken.

Eerstvolgende nascholingen

    Blijf op de hoogte

    e-zine voor stedelijk en gemeentelijk onderwijs